- Marmara Geri Dönüşümcüler Sanayi Sitesi, Şekerpınar Mah. Başak Sk. No: 22-A Çayırova/Kocaeli
VSB VİNÇ A.Ş. VİNÇSAN A.Ş. YETKİLİ SERVİS KURULUŞUDUR.
Çelik halat, yüksek dayanımlı çelik tellerin belirli bir düzen içinde bükülerek demetler oluşturması ve bu demetlerin bir öz etrafında sarılmasıyla üretilen taşıma elemanıdır. Ağır yüklerin kaldırılması, çekilmesi, sabitlenmesi ve kontrollü biçimde hareket ettirilmesi gereken sistemlerde kullanılır. Vinçlerden asansörlere, liman ekipmanlarından maden makinelerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip olan bu ürün, doğru seçildiğinde güvenli ve verimli çalışma süreçlerinin temel parçalarından biri olur.
VSB Vinç, farklı kullanım alanlarına ve çalışma koşullarına uygun çelik halat çeşitlerinin satışını gerçekleştirmektedir. Ürün seçimi yapılırken halat çapı, konstrüksiyon yapısı, öz türü, sarım biçimi, taşıma kapasitesi ve kullanılacağı sistemin teknik özellikleri birlikte değerlendirilmelidir. Her uygulamanın yük, bükülme, ezilme, aşınma ve dönme koşulları farklı olduğundan seçim yalnızca çap bilgisine göre yapılmamalıdır.
Bu ürün tel, demet ve öz olmak üzere üç temel bölümden oluşur. İnce çelik teller bir araya gelerek demetleri, demetler ise merkezde bulunan özün çevresine sarılarak ana yapıyı meydana getirir. Tel sayısı, demet düzeni, sarım yönü ve öz malzemesi ürünün esnekliğini, kopma dayanımını, ezilme direncini ve aşınma performansını etkiler.
Merkezde bulunan öz kendir, sentetik lif veya çelik malzemeden üretilebilir. Kendir özlü çelik halat, esnekliğin ve yağ tutma kapasitesinin önemli olduğu uygulamalarda tercih edilir. Çelik özlü modeller ise daha yüksek mukavemet ve ezilme direnci gerektiren sistemlerde kullanılır. Yükün kendi ekseni etrafında dönmesinin sınırlandırılması gereken kaldırma uygulamalarında ise dönmez çelik halat seçenekleri öne çıkmaktadır.
Her ürün aynı çalışma koşuluna uygun değildir. Yanlış ürün seçimi; düzensiz sarım, tel kırılması, ezilme, kuş kafesi oluşumu, çap kaybı ve beklenenden kısa kullanım ömrü gibi sorunlara neden olabilir. Bu nedenle ürün seçimi yapılırken vinç veya makine üreticisinin teknik verileri ile çalışma ortamı birlikte değerlendirilmelidir.
Çelik halat çeşitleri, öz yapısına, tel yüzeyine, sarım düzenine, konstrüksiyonuna ve kullanım amacına göre farklı gruplara ayrılır. Doğru ürünün belirlenmesi için yalnızca çap değil, halatın tüm teknik özellikleri dikkate alınmalıdır.
Kendir özlü çelik halat, merkezinde doğal veya sentetik liflerden oluşan bir öz bulunan esnek yapılı üründür. Lifli öz, demetler arasında destek görevi görür ve yağın halat içerisinde tutulmasına yardımcı olur. Genel kaldırma, çekme ve vinç uygulamalarında kullanılabilir.
Esnekliğin önemli olduğu sistemlerde avantaj sağlayan kendir özlü modeller, yüksek tambur basıncı veya yüksek sıcaklık bulunan uygulamalarda her zaman uygun olmayabilir. Bu nedenle kullanım şartları sipariş öncesinde belirlenmelidir.
Çelik özlü modeller, merkezinde lif yerine bağımsız bir çelik öz veya çelik demet bulunan ürünlerdir. Bu yapı, lif özlü modellere göre daha yüksek mukavemet ve ezilme direnci sağlayabilir. Çok katmanlı tambur sarımı, yoğun çalışma temposu ve yüksek yük gerektiren sistemlerde tercih edilebilir.
Çelik öz, ürünün yapısal dayanımını artırırken esneklik özelliklerini de etkileyebilir. Makara çapı, tambur yapısı ve bükülme sıklığı ürün seçiminde dikkate alınmalıdır.
Dönmez çelik halat, farklı katmanlardaki demetlerin karşıt sarım etkisi oluşturması sayesinde yük altında meydana gelebilecek dönme eğilimini azaltır. Yüksek kaldırma mesafelerinde, tek hatlı kaldırma düzenlerinde ve serbest asılı yüklerde kullanılabilir.
Dönmeye dirençli ürünlerin montajı, açılması ve tambura sarılması sırasında üretici talimatlarına uyulmalıdır. Yanlış açma veya bağlantı işlemi, ürün yapısında kalıcı bozulmaya neden olabilir.
Galvanizli çelik halat, tel yüzeylerinin çinko ile kaplanması sayesinde korozyona karşı ek koruma sağlar. Açık alan, liman, tersane, denizcilik ve nemli çalışma ortamlarında kullanılabilir. Galvaniz kaplama ürün ömrüne katkı sağlasa da düzenli bakım ve kontrol ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Paslanmaz modeller, korozyon direncinin ve temiz yüzey görünümünün önemli olduğu uygulamalarda tercih edilir. Mimari gerdirme sistemleri, korkuluk uygulamaları, dış ortam projeleri ve denizcilik alanlarında kullanılabilir.
Kompakt modeller, dış yüzeyi daha sıkı ve düzgün olacak biçimde üretilen özel konstrüksiyonlu ürünlerdir. Aynı nominal çapta daha yüksek metalik kesit, aşınma direnci ve ezilme dayanımı sağlayabilir. Yüksek performans gerektiren kaldırma sistemlerinde makine üreticisinin onayıyla kullanılmalıdır.
Bu taşıma elemanı, yüksek taşıma kapasitesi ile esnek hareket kabiliyetinin birlikte gerektiği birçok sektörde kullanılır. Kullanılacak ürünün özellikleri, sistemin çalışma şartlarına göre değişir.
Mobil vinç, kule vinç, gezer köprülü vinç, portal vinç, pergel vinç ve caraskal sistemlerinde yük kaldırma veya bom hareketlerini yönetme amacıyla kullanılır. Vinçte kullanılacak halat; tambur yapısına, makara çapına, sarım katmanına, kaldırma yüksekliğine ve çalışma sınıfına uygun olmalıdır.
Şantiyelerde malzeme kaldırma, makine yerleştirme, çelik konstrüksiyon montajı ve ağır ekipman taşıma işlemlerinde görev alır. Fabrikalarda üretim hatları, bakım sistemleri, yükleme alanları ve kaldırma mekanizmalarında farklı konstrüksiyonlara sahip ürünler kullanılabilir.
Liman vinçleri, gemi ekipmanları, yükleme sistemleri, çekme düzenekleri ve tersane operasyonlarında dış ortam koşullarına dayanıklı ürünlere ihtiyaç duyulur. Tuzlu su, nem ve korozyon riskinin bulunduğu alanlarda galvanizli veya paslanmaz seçenekler değerlendirilebilir.
Maden kuyuları, çekme makineleri, sondaj ekipmanları ve ağır hizmet sistemlerinde yüksek güvenlik katsayısı, yorulma dayanımı ve düzenli kontrol önemlidir. Çalışma yoğunluğuna göre uygun ürün sınıfı ve konstrüksiyonu seçilmelidir.
Asansörler, yük platformları, teleferikler ve benzeri taşıma sistemleri kendi standartlarına ve makine tasarımlarına uygun ürünler gerektirir. Bu uygulamalarda genel amaçlı ürün yerine sistem üreticisinin belirlediği teknik özelliklere sahip model kullanılmalıdır.
Ağır makinelerin çekilmesi, yüklerin sabitlenmesi, yapı elemanlarının gerdirilmesi ve kaldırma aparatlarının oluşturulması için farklı halat sistemlerinden yararlanılır. Bu uygulamalarda halat klemensi, radansa, gerdirme mapası, soket ve yüksük gibi bağlantı ekipmanlarının ürünle uyumlu olması gerekir.
Doğru ürün, kullanılacağı sistemin yük ve hareket koşullarına uygun teknik özellikler taşımalıdır. Ürünün güvenli ve uzun ömürlü kullanılabilmesi için seçim aşamasında aşağıdaki kriterler dikkate alınmalıdır.
Taşınacak yükün ağırlığı, çalışma yük limiti ve gerekli güvenlik katsayısı birlikte değerlendirilmelidir. Minimum kopma kuvveti doğrudan çalışma kapasitesi olarak kabul edilmemelidir. Seçim, sistem verilerine ve üretici önerilerine göre yapılmalıdır.
Makara ve tambur çapı, kanal yapısı, sarım yönü ve sarım katmanı ürün ömrünü doğrudan etkiler. Çok küçük makara çapları bükülme yorulmasını artırabilir. Yanlış kanal ölçüsü ise ezilme, aşınma ve düzensiz sarım oluşturabilir.
Dış ortam, nem, kimyasal etki, yüksek sıcaklık, yoğun toz ve deniz suyu gibi koşullar ürün tercihinde dikkate alınmalıdır. Korozif ortamlarda yüzey kaplaması ve yağlama sistemi daha önemli hale gelir.
Serbest asılı yüklerde ürünün kendi ekseni etrafında dönmesi yük kontrolünü zorlaştırabilir. Uzun kaldırma mesafelerinde veya yükün dönmemesi gereken uygulamalarda dönmeye dirençli modeller tercih edilmelidir.
Daha fazla sayıda ince tel içeren konstrüksiyonlar genellikle daha esnek olurken, kalın dış teller aşınmaya karşı daha yüksek direnç sağlayabilir. Doğru ürün, uygulamanın bükülme ve aşınma şartları arasında uygun dengeyi kurmalıdır.
Çelik halat çap ölçümü, ürünün en geniş dış çapı üzerinden yapılmalıdır. Ölçüm için uygun bir kumpas kullanılmalı ve kumpasın çeneleri karşılıklı iki demetin tepe noktalarına temas etmelidir. Yalnızca tek bir demetin veya demetler arasındaki boşluğun ölçülmesi gerçek değerden daha düşük sonuç verir.
Ölçüm sırasında ürün düz ve yüksüz durumda olmalıdır. Kumpas çeneleri telleri ezmeyecek biçimde kapatılmalı ve farklı noktalardan birden fazla ölçüm alınmalıdır. Özellikle kullanılmış ürünlerde aynı bölgede yapılan tek ölçüm yeterli olmayabilir.
Çap kaybı; iç aşınma, tel kaybı, öz bozulması veya ezilme belirtisi olabilir. Ölçülen değer, ürünün ilk çapı ve üretici toleranslarıyla karşılaştırılmalıdır. Belirgin çap azalması görülen ürün, kullanım dışı bırakma kriterlerine göre yetkin personel tarafından değerlendirilmelidir.
Çelik halat yağlama işlemi, teller ve demetler arasındaki sürtünmeyi azaltmaya ve korozyona karşı koruma sağlamaya yardımcı olur. Düzenli yağlama, çalışma koşullarına bağlı olarak ürün ömrünü destekleyebilir. Ancak her yağlayıcı her ürün için uygun değildir.
Yağlama öncesinde yüzeydeki kir, toz ve gevşek kalıntılar uygun yöntemlerle temizlenmelidir. Tel yapısına veya mevcut fabrika yağına zarar verebilecek solventler kontrolsüz biçimde kullanılmamalıdır. Uygulanacak yağlayıcı; çalışma sıcaklığı, ortam koşulları ve üretici tavsiyeleriyle uyumlu olmalıdır.
Yağlayıcı kontrollü miktarda uygulanmalı ve mümkün olduğunca demetlerin arasına nüfuz etmelidir. Aşırı yağlama kir tutunmasına, tambur yüzeyinin kirlenmesine ve bazı sistemlerde kayma riskine neden olabilir. Yağlama işlemi çalışan sistem üzerinde yapılmamalı; ekipman durdurulmalı ve enerji kaynakları güvenli şekilde izole edilmelidir.
Çelik halat kesme işlemi, demetlerin açılmasını önleyecek hazırlık yapıldıktan sonra gerçekleştirilmelidir. Kesilecek noktanın her iki tarafı uygun bağlama teli, kelepçe veya üreticinin önerdiği sabitleme yöntemiyle sıkıca emniyete alınmalıdır.
Kesim için halat çapına ve konstrüksiyonuna uygun mekanik veya hidrolik kesme ekipmanı kullanılmalıdır. Kontrolsüz taşlama veya alevle kesme yöntemleri ısı hasarı, tel sıçraması ve düzensiz uç oluşumu gibi riskler yaratabilir.
Kesim öncesinde ürün üzerinde gerilim bulunmadığından emin olunmalıdır. İşlem sırasında gözlük, eldiven ve yüz koruyucu gibi kişisel koruyucu ekipmanlar kullanılmalıdır. Kesilen uç, bağlantı elemanı takılmadan önce kontrol edilmeli; gerekiyorsa presleme, soket veya yüksük uygulaması yetkin personel tarafından yapılmalıdır.
Yeni çelik halat, makara veya bobin üzerinden kontrollü biçimde açılmalıdır. Bobin zeminde sabit bırakılarak ürünün yandan çekilmesi kendi ekseni etrafında dönmesine ve burulmasına neden olabilir. Doğru yöntemde bobin uygun bir mil veya sehpa üzerinde döndürülürken ürün düz bir hat boyunca alınır.
Rulo halinde teslim edilen ürün ise zeminde yuvarlanarak açılmalıdır. Rulonun içinden çekilmesi, halka ve düğüm oluşmasına yol açabilir. Açma sırasında oluşan bir halka zorla çekilerek düzeltilmemelidir. Bu işlem kuş kafesi, burulma veya kalıcı şekil bozukluğu meydana getirebilir.
Açma alanı temiz olmalı, ürün keskin kenarlara sürtünmemeli ve araçların üzerinden geçmesine izin verilmemelidir. Tambura sarım yapılırken uygun gerginlik korunmalı, sarım yönüne dikkat edilmeli ve katmanlar düzenli biçimde yerleştirilmelidir.
Çelik halat bağlantısı; uygulamaya göre klemens, presli yüksük, kama soket, dökme soket, radansa veya projeye özel uç bağlantıları kullanılarak yapılabilir. Bağlantı yönteminin seçimi; yükün yönüne, çalışma kapasitesine, sistem tipine ve üretici talimatlarına göre belirlenmelidir.
Klemensli bağlantılarda kullanılacak halat klemensi sayısı, klemensler arasındaki mesafe, montaj yönü ve sıkma torku ürün çapına göre değişir. Tek bir klemens güvenli bir kaldırma bağlantısı oluşturmaz. Bağlantı gözünde radansa kullanılması, ürünün keskin biçimde bükülmesini ve göz bölgesinin ezilmesini azaltabilir.
Presli yüksük ve soket uygulamaları özel ekipman, uygun kalıp ve eğitimli personel gerektirir. Doğaçlama bağlantılar, kaynakla sabitleme veya uygun olmayan kelepçeler kaldırma sistemlerinde kullanılmamalıdır.
Bağlantı tamamlandıktan sonra montaj noktaları kontrol edilmeli ve gerekiyorsa kontrollü ön yükleme uygulanmalıdır. Klemensli bağlantılarda ilk yüklemenin ardından sıkma torkunun yeniden kontrol edilmesi gerekebilir.
Çelik halat gerdirme işlemi, kullanım amacına uygun bağlantı ve gerdirme ekipmanlarıyla yapılmalıdır. Bu işlemde gerdirme mapası, turnbuckle, soket, mapalı bağlantı veya projeye özel ankraj sistemleri kullanılabilir.
İşlem öncesinde ankraj noktaları, uç bağlantıları, klemensler ve ürün boyunca görülebilen hasarlar kontrol edilmelidir. Gerdirme kademeli ve dengeli biçimde yapılmalı, ani yük uygulanmamalıdır. Birden fazla hattın bulunduğu sistemlerde yük dağılımının eşit olması sağlanmalıdır.
Gerdirme kuvveti göz kararıyla belirlenmemelidir. Projede veya ekipman dokümanında belirtilen değerler esas alınmalı ve gerektiğinde uygun ölçüm cihazları kullanılmalıdır. Aşırı gerdirme, ürün üzerinde kalıcı uzama; bağlantı elemanlarında deformasyon ve ankraj noktalarında hasar oluşturabilir.
Kaldırma, taşıma veya yapı güvenliğiyle ilgili sistemlerde çelik halat gerdirme işlemi yetkin teknik personelin gözetiminde gerçekleştirilmelidir.
Sipariş öncesinde çap, konstrüksiyon, tel yüzeyi, öz türü, sarım yönü, mukavemet sınıfı ve ihtiyaç duyulan uzunluk netleştirilmelidir. Mevcut bir sistemde değişim yapılacaksa eski ürünün yalnızca çapı değil, tüm teknik tanımı kontrol edilmelidir.
Seçim sırasında aşağıdaki bilgiler belirlenmelidir:
VSB Vinç tarafından satışı yapılan dönmez çelik halat, kendir özlü çelik halat, galvanizli modeller, çelik özlü seçenekler ve farklı konstrüksiyonlara sahip ürünler arasından uygulamaya uygun seçim yapılabilir. Teknik özellikler netleştirilmeden yalnızca fiyat veya dış görünüş üzerinden ürün tercih edilmemelidir.
Çelik halat belirli aralıklarla kontrol edilmeli; kırık teller, korozyon, ezilme, düğümlenme, çap azalması, düzensiz sarım, ısı hasarı ve yapısal bozulma belirtileri incelenmelidir. Kontrol aralığı çalışma yoğunluğuna, kullanım ortamına ve ekipmanın bakım planına göre belirlenmelidir.
Tambur ve makaralar da kontrol sürecine dahil edilmelidir. Aşınmış kanal yüzeyleri, hatalı hizalama veya sıkışmış makaralar yeni takılan ürünün kısa sürede hasar görmesine neden olabilir. Yalnızca halatın değiştirilmesi, sistem kaynaklı sorunu ortadan kaldırmayabilir.
Kırık tel, kuş kafesi, ciddi korozyon, ısı hasarı, ezilme veya belirgin çap kaybı görülen ürünler yetkin personel tarafından değerlendirilmelidir. Hasarlı bölgeyi onarmaya çalışmak veya ürünü farklı bir uygulamada yeniden kullanmak güvenli değildir.
