
Çelik halat, vinç ve kaldırma sistemlerinde tambur ile kanca grubu arasında çekme kuvvetini taşıyan esnek çelik elemandır. Halatın konstrüksiyonu, çapı, öz yapısı ve tel mukavemeti çalışma davranışını doğrudan etkiler. Tambur, makara ve halat kılavuzu ile uyumlu olmayan bir çelik halat kısa sürede düzensiz aşınma gösterebilir.
VSB Vinç kategori sayfamızda çelik halat, halat ve halat kılavuzu ürünleri bulunmaktadır. Sitemizde 6×36 WS FC/KÖ ve 6×26 WS FC/KÖ kendir özlü çelik halatlar için ayrı teknik ürün sayfaları da yer almaktadır. Söz konusu ürünlerde çap, tel mukavemeti ve kullanım alanı bilgileri yayınlanmıştır.
Çelik halat, birden fazla telin damarlar halinde örülmesi ve damarların bir öz çevresinde helisel biçimde bir araya getirilmesiyle oluşan taşıyıcı elemandır. Vinçte halat tambura sarılır, makaralardan geçer ve kanca bloğuna bağlanır. Kaldırma hareketi sırasında değişken çekme ve eğilme yüklerine maruz kalır.
Halat yapısındaki tel sayısı, tel çapları, damar dizilimi ve öz tipi esneklik ile aşınma davranışını değiştirir. Kendir özlü FC/KÖ yapı, VSB Vinç’te yayınlanan 6×36 WS ve 6×26 WS ürünlerinde kullanılan öz tipidir.
6×36 WS kendir özlü çelik halat, VSB Vinç teknik ürün sayfasında 8 mm ile 64 mm çap aralığında ve 1770 ile 1960 N/mm² tel mukavemeti seçenekleriyle listelenmektedir. FC/KÖ ifadesi fiber core, yani kendir özlü yapıyı belirtir. Ürün vinç, kaldırma, taşıma ve farklı ağır endüstri uygulamaları için yayınlanmıştır.
Teknik tablo ve çap bilgileri için 6×36 WS kendir özlü çelik halat ürün sayfası kullanılabilir.
6×26 WS kendir özlü çelik halat, VSB Vinç sayfasında 8 mm ile 44 mm çap aralığında ve 1770 ile 1960 N/mm² tel mukavemetiyle yer almaktadır. 6×36 WS ile aynı isimde değerlendirilmemelidir. Konstrüksiyon yapısı farklı olduğu için seçimde mevcut vinç üretici verileri ve halat donamı dikkate alınmalıdır.
6×26 WS ürün bilgileri için 6×26 WS kendir özlü çelik halat sayfası incelenebilir.
Halat kılavuzu, halatın tambur üzerinde belirlenen sarım hattını takip etmesine yardımcı olan mekanik parçadır. Kılavuzun tambur yivi ve halat çapıyla uyumu önemlidir. Aşınmış veya sıkışmış kılavuz halatı yan yüzeye zorlayabilir ve düzensiz sarım oluşturabilir.
Kaldırma halatı, çekme kuvvetinin esnek bir eleman üzerinden aktarılması gereken vinç ve kaldırma uygulamalarında kullanılır.
Mevcut tambur ve makaralar belirli bir halat çapına göre çalışır. Çap değişimi makara oluğu, tambur yivi ve halat kılavuzunu etkileyebilir. 6×36 WS veya 6×26 WS gibi konstrüksiyonlar yalnızca tel sayısına bakılarak birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
Halatın minimum kopma yükü, çalışma yükü ve kaldırma sisteminin tasarım katsayılarıyla birlikte değerlendirilmelidir. VSB Vinç teknik ürün sayfalarında farklı çaplar için minimum kopma yükleri yayınlanmaktadır. Seçim ilgili vinç ve halat standardına göre yapılmalıdır.
Halat tambur ve makaralarda sürekli eğilme hareketine maruz kalır. Makara çapı, oluk yapısı ve tambur sarım düzeni halat ömrünü etkiler. Yüzeyi hasarlı makara veya keskinleşmiş yiv yeni halata da zarar verebilir.
Halatın geçtiği mekanik donam için kanca ve makara grupları kategorisi halat seçimiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Halatın tambura giriş açısı ve sarım yönü düzgün olmalıdır. Çapraz sarım, üst üste binme veya halatın yanaklara sürtmesi mekanik aşınmayı artırır. Halat kılavuzu kullanılan sistemlerde kılavuz hareketi tüm kaldırma mesafesi boyunca kontrol edilmelidir.
Tel ve damarlar çalışma sırasında birbirine göre hareket eder. Uygun yağlama iç sürtünmenin ve korozyonun yönetilmesine yardımcı olur. Toz, nem, kimyasal ortam ve yüksek sıcaklık gibi saha koşulları kullanılacak halat yapısının seçiminde dikkate alınmalıdır.
Halat fiyatları, konstrüksiyon, çap, tel mukavemeti, öz yapısı, toplam uzunluk ve ürünün teknik sınıfına göre değişebilir. Kesin fiyat verilmeden önce mevcut vinçte kullanılan halat kodu, çap, uzunluk ve kullanım koşulları doğrulanmalıdır.
Halatta kırık tel, ezilme, kuş kafesi benzeri şekil bozukluğu, çap kaybı, korozyon veya düzensiz sarım görülürse çalışma koşulları incelenmelidir. Değişim kararı yalnızca gözle görülen tek bir bölgeye göre verilmemeli, halatın tüm çalışma boyu ve bağlı mekanik elemanlar kontrol edilmelidir.
Planlı kontrollerde vinç periyodik kontrol ve bakımı kapsamında çelik halat, tambur, makara ve kanca grubunu birlikte inceliyoruz.
Yeni halat siparişinden önce sökülen üründeki aşınma biçimi önemli bilgi verir. Tek bölgede ezilme görülmesi tambur veya makara hasarına, belirli aralıklarla tekrarlayan tel kırıkları ise sarım ve bükülme koşullarına işaret edebilir. Halatın yalnızca kodunu okuyup aynı ürünü takmak, arızaya neden olan mekanik problemi çözmez. Sökülen halatın çapı, sarım yönü, bağlantı şekli ve hasar bölgeleri kayıt altına alınmalıdır.
Yeni kaldırma halatı takılmadan önce tambur yivleri ve makara olukları temizlenerek kontrol edilmelidir. Oluklarda keskin kenar, lokal çökme veya aşırı aşınma varsa yeni ürün kısa sürede hasar görebilir. Makaranın serbest dönmesi, rulman boşluğu ve mil bağlantısı da kontrol edilmelidir. Halat kılavuzunun tambur boyunca takılmadan hareket etmesi gerekir.
Halatın yanlış yönden tambura alınması, donamda çapraz geçirilmesi veya tambur yanaklarına yığılması kaldırma mekanizmasının çalışma geometrisini değiştirir. Kanca bloğunun dönmesi halat damarlarında ilave burulma oluşturabilir. Devreye alma sırasında birkaç tam kaldırma ve indirme çevrimi düşük hızda izlenerek sarım düzeni kontrol edilmelidir.
Kaldırma halatının tambur, kanca bloğu veya sabit bağlantı noktasındaki sonlandırması kullanılan sisteme uygun yapılmalıdır. Halat sıkma elemanları, kama soketi veya farklı bağlantı parçaları üretici düzenine göre seçilmelidir. Uç bağlantısında tel damarlarının ezilmesi veya halatın keskin bir yarıçapta bükülmesi çalışma ömrünü etkileyebilir. Yeni ürün takılırken eski bağlantı yöntemi fotoğraflanmalı, bağlantı elemanları aşınma ve deformasyon açısından kontrol edilmelidir.
Yeni ürün takıldıktan sonra kaldırma sistemi düşük hızda birkaç tam çevrim çalıştırılmalıdır. Tambur sarımı, makara geçişleri, kanca bloğunun dengesi ve kılavuz hareketi izlenmelidir. İlk çalışmada anormal sürtünme veya çapraz sarım görülürse yük altında devam edilmeden mekanik düzen kontrol edilmelidir.
VSB Vinç olarak halat seçiminde yalnızca çap bilgisine bakmıyoruz. Konstrüksiyon, tel mukavemeti, halat özü, tambur yapısı, makara olukları, donam ve kaldırma yüksekliğini birlikte değerlendiriyoruz. 6×36 WS ve 6×26 WS kendir özlü ürünleri mevcut sistemin gerçek teknik verileriyle karşılaştırıyoruz.